چرم، از آن جنس موادی است که اگر درست با آن رفتار شود، سال ها برایتان کار می کند و حتی با گذر زمان زیباتر هم می شود.اما اگر مراقبتش را بلد نباشید، خیلی زود خشک می شود، ترک می خورد، یا ظاهرش را از دست می دهد.
در این مقاله می خواهیم خیلی دقیق و قدم به قدم درباره نحوه نگهداری انواع چرم طبیعی صحبت کنیم؛ طوری که بعد از خواندنش، دقیقاً بدانید با هر نوع چرم چه رفتاری درست است و چه کارهایی را باید کنار بگذارید.
اصل حرف این است: چرم زنده نیست، اما واکنش دارد. به رطوبت، گرما، نور، فشار و حتی نوع تمیزکاری.اگر این واکنش ها را بشناسید، نگهداری از چرم دیگر کارسختی نیست.
چرم چیست و چرا نگهداری از آن اهمیت دارد؟
چرم طبیعی از پوست حیوانات (معمولاً گاو، گوسفند یا بز) به دست می آید و طی فرآیند دباغی به ماده ای مقاوم و قابل استفاده تبدیل می شود. با این حال، ساختار الیافی چرم همچنان حساس است و اگر شرایط محیطی نامناسب باشد، به مرور آسیب می بیند.
اهمیت نگهداری صحیح از چرم فقط به ظاهر آن برنمی گردد.
یک کیف چرمی، کفش چرمی یا مبل چرمی اگر درست نگهداری شود:
- عمر بسیار طولانی تری خواهد داشت
- انعطاف و نرمی خود را حفظ می کند
- کمتر دچار ترک، پوسته پوسته شدن یا تغییر رنگ می شود
- ارزش مالی و ظاهری خود را از دست نمی دهد
به همین دلیل است که دانستن نحوه نگهداری انواع چرم طبیعی برای هر کسی که با محصولات چرمی سر و کار دارد، ضروری است.
دسته بندی انواع چرم طبیعی
قبل از اینکه سراغ روش های نگهداری برویم، باید بدانیم همه چرم ها شبیه هم نیستند.
هر نوع چرم رفتار خاص خودش را دارد.
چرم صاف (Smooth Leather)
این نوع چرم سطحی صاف و یکنواخت دارد و رایج ترین نوع چرم برای کیف، کفش و لباس است.
نگهداری آن نسبتاً ساده تر است، اما به خش و خط حساس می باشد.
چرم جیر و نبوک
چرم جیر و نبوک سطحی مخملی و پرزدار دارند.
این نوع چرم ها بسیار زیبا هستند اما در برابر رطوبت، لکه و گرد و غبار حساسیت بالایی دارند.
چرم نیمه گیاهی و گیاهی
این چرم ها با مواد طبیعی دباغی می شوند و به مرور زمان پتینه یا تغییر رنگ طبیعی پیدا می کنند.
اگر درست نگهداری شوند، زیبایی آن ها با گذشت زمان بیشتر می شود.
چرم مصنوعی (برای مقایسه)
اگرچه موضوع اصلی این مقاله نحوه نگهداری انواع چرم طبیعی است، اما دانستن این نکته مهم است که چرم مصنوعی رفتار متفاوتی دارد و بسیاری از روش های این مقاله برای آن مناسب نیست.
اصول پایه در نحوه نگهداری انواع چرم طبیعی
بذار ساده بگم.
چه کیف چرمی داشته باشید، چه کفش، چه مبل یا لباس، چند اصل پایه همیشه ثابت است.
۱. دوری از رطوبت مستقیم
چرم با آب رابطه خوبی ندارد.
اگر خیس شود و به شکل نادرست خشک شود، الیاف آن سفت و شکننده می شود.
اگر چرم خیس شد:
- آن را با دستمال خشک تمیز به آرامی خشک کنید
- در دمای محیط و دور از بخاری یا سشوار قرار دهید
- هرگز برای خشک کردن عجله نکنید
۲. محافظت در برابر نور مستقیم خورشید
نور خورشید، مخصوصاً در طولانی مدت، باعث:
- تغییر رنگ چرم
- خشک شدن سطح آن
- کاهش انعطاف پذیری
این موضوع در نگهداری مبلمان چرمی و لباس چرمی خیلی مهم است.
۳. تهویه مناسب
چرم باید نفس بکشد.
نگهداری کیف یا کفش چرمی در پلاستیک یا فضای بسته بدون هوا، باعث ایجاد بوی نامطبوع و حتی کپک می شود.
نحوه تمیز کردن انواع چرم طبیعی
یکی از مهم ترین بخش های نحوه نگهداری انواع چرم طبیعی، تمیزکاری اصولی است.
تمیز کردن چرم صاف
برای تمیز کردن چرم صاف:
- از دستمال نرم و کمی مرطوب استفاده کنید
- در صورت نیاز، از شوینده مخصوص چرم استفاده شود
- بعد از تمیزکاری، اجازه دهید چرم کاملاً خشک شود
نکته مهم:
مواد شوینده قوی، الکل یا دستمال زبر دشمن چرم هستند.
تمیز کردن چرم جیر و نبوک
اینجا باید خیلی با احتیاط عمل کرد.
- از برس مخصوص جیر استفاده کنید
- لکه ها را با پاک کن مخصوص جیر از بین ببرید
- هرگز آب مستقیم روی جیر نریزید
نقش واکس و نرم کننده در نگهداری چرم
چرم برای زنده ماندن، به تغذیه نیاز دارد.
این تغذیه همان واکس و نرم کننده است.
چرا استفاده از واکس مهم است؟
واکس مناسب:
هر چند وقت یک بار واکس بزنیم؟
بسته به نوع استفاده:
- کفش چرمی پرمصرف: هر ۲ تا ۳ هفته
- کیف چرمی: هر ۱ تا ۲ ماه
- مبلمان چرمی: هر ۳ تا ۶ ماه
این زمان بندی یکی از نکات کلیدی در نحوه نگهداری انواع چرم طبیعی است.
اشتباهات رایج در نگهداری چرم
خیلی از آسیب های چرم به خاطر ندانستن نیست؛ به خاطر عادت های اشتباه است.
- خشک کردن چرم با سشوار یا بخاری
- شستن چرم با آب فراوان
- استفاده از دستمال مرطوب الکلی
- نگهداری در فضای خیلی خشک یا خیلی مرطوب
اگر همین چند مورد را رعایت کنید، نیمی از مسیر نگهداری درست چرم را رفته اید.
مزایا و معایب چرم طبیعی از نظر نگهداری
مزایا
- عمر طولانی در صورت نگهداری صحیح
- زیباتر شدن با گذر زمان
- قابلیت ترمیم و بازسازی
معایب
- حساسیت به رطوبت و نور
- نیاز به مراقبت دوره ای
- هزینه نگهداری بالاتر نسبت به مواد مصنوعی
جمع بندی؛ چطور چرم را سال ها سالم نگه داریم؟
اگر بخواهم خلاصه و کاربردی بگویم:
چرم را خشک نگه دارید، اما نه بیش از حد.
به آن هوا بدهید.
نور مستقیم را حذف کنید.
هر از گاهی تمیزش کنید و به موقع واکس بزنید.
با رعایت همین اصول ساده، نحوه نگهداری انواع چرم طبیعی دیگر یک چالش نیست، بلکه تبدیل می شود به یک عادت درست.
سوالات متداول درباره نحوه نگهداری انواع چرم طبیعی
آیا می توان چرم طبیعی را شست؟
شستشو با آب مستقیم توصیه نمی شود. تمیزکاری سطحی با دستمال مرطوب بهترین گزینه است.
بهترین واکس برای چرم طبیعی چیست؟
واکس های مخصوص چرم طبیعی بدون الکل و مواد شیمیایی قوی بهترین انتخاب هستند.
چرم ترک خورده قابل ترمیم است؟
در مراحل اولیه بله. با نرم کننده و واکس مناسب می توان ترک های سطحی را تا حدی ترمیم کرد.
چطور از بوی بد چرم جلوگیری کنیم؟
تهویه مناسب، دوری از رطوبت و استفاده نکردن از کیسه های پلاستیکی مهم ترین عوامل هستند.
آیا نگهداری چرم در کمد بسته درست است؟
بله، به شرطی که جریان هوا وجود داشته باشد و چرم در کاور پارچه ای نگهداری شود.
